Energiebesparende maatregelen voor perslucht

Met energiebesparende maatregelen voor perslucht kun je onnodig stroomverbruik in jouw bedrijf beperken. Begin met lekkages, draaiuren buiten werktijd en de ingestelde druk. Kijk daarna naar onderhoud, de samenwerking tussen compressoren en het gebruik van warmte. In dit artikel lees je hoe je verspilling opspoort, verbeteringen veilig uitvoert en bepaalt welke investering zinvol is. Je hoeft daarvoor niet meteen een nieuwe compressor te kopen.

Inhoudsopgave

• Waarom besparen op perslucht?
• Begin met meten
• Praktische maatregelen
• Maak een actieplan
• Regels en regelingen
• Veelgestelde vragen
• Ondersteuning van REE

Waarom besparen op perslucht?

Perslucht is samengeperste lucht. Je gebruikt die bijvoorbeeld voor gereedschap, machines of het verplaatsen van onderdelen. Een compressor maakt deze lucht met behulp van elektriciteit. Daarbij ontstaat ook veel warmte.

Perslucht lijkt soms gratis, omdat je alleen een slang aansluit. Toch betaal je voor iedere hoeveelheid lucht die de compressor moet leveren. Ook voor lucht die via een lekkende koppeling ontsnapt. En voor perslucht die beschikbaar blijft terwijl niemand ermee werkt.

Besparen draait daarom niet alleen om een zuiniger apparaat. Je kijkt naar de hele installatie: van de compressor en de leidingen tot het gereedschap op de werkvloer. Zo voorkom je dat je geld investeert in extra capaciteit terwijl een deel van de geproduceerde lucht verloren gaat.

Begin met meten

Meet eerst, zodat je energiebesparende maatregelen kiest die passen bij jouw gebruik. Bekijk het stroomverbruik van de compressor tijdens een normale productieweek. Neem ook pauzes, avonden en het weekend mee. Noteer wanneer de compressor draait, welke machines werken en welke druk nodig is.

Een compressor die buiten productietijd aanslaat, is een reden om verder te zoeken. Er kan een lekkage zijn, maar ook een machine die onnodig lucht blijft gebruiken. Controleer daarom eerst welke processen op dat moment nog perslucht nodig hebben.

Vraag je onderhoudspartner zo nodig om een tijdelijke meting. Alleen het vermogen op het typeplaatje vertelt niet hoeveel stroom jouw compressor werkelijk gebruikt. Neem deze metingen mee als je ook de energie-efficiëntie van je productie wilt verbeteren.

Maak de kosten zichtbaar

Een rekenvoorbeeld maakt verspilling concreet. Stel dat je compressor buiten productietijd gemiddeld 5 kW gebruikt. Dat is het gemeten vermogen, niet het maximale vermogen op het typeplaatje.

Bij 2.000 onnodige draaiuren per jaar verbruikt hij dan 10.000 kWh. Met een stroomprijs van € 0,20 per kWh kost dat € 2.000 per jaar. Dit is een voorbeeld, geen voorspelling voor jouw bedrijf.

Gebruik voor jouw berekening het gemeten verbruik, de uren die veilig kunnen vervallen en jouw werkelijke stroomprijs. Vaste kosten van je energiecontract verdwijnen meestal niet als je minder stroom gebruikt.

Welke energiebesparende maatregelen werken?

Pak eerst onnodig luchtgebruik aan. Controleer daarna de instellingen en het onderhoud. Pas als je weet hoeveel lucht werkelijk nodig is, kun je goed beoordelen of een andere compressor zinvol is.

Spoor lekkages op

Lekkages ontstaan bijvoorbeeld bij koppelingen, slangen, afsluiters en aansluitingen van machines. Soms hoor je een sissend geluid. In een drukke productiehal blijven kleinere lekken vaak onopgemerkt.

Laat de installatie daarom gericht controleren. Een ultrasone lekdetector vangt hoogfrequent geluid op dat je zelf meestal niet hoort. Daarmee kan een onderhoudsmonteur lekkages opsporen terwijl de installatie onder druk staat.

Markeer gevonden lekken en leg vast wie ze repareert. Laat reparaties veilig uitvoeren en maak het betreffende deel van de installatie eerst drukloos. Controleer na afloop of het lek echt weg is.

Plan vervolgens een nieuwe controle. Slangen en koppelingen slijten, waardoor later opnieuw lekkages kunnen ontstaan. Maak lekcontrole daarom onderdeel van het onderhoud, niet alleen van een eenmalige bespaaractie.

Stop onnodig draaien

Heeft jouw bedrijf ’s nachts of in het weekend geen perslucht nodig? Onderzoek dan of de compressor uit kan. Kijk ook of je ongebruikte delen van het leidingnet kunt afsluiten. Zo blijft een lekkage in een stilstaande afdeling niet ongemerkt lucht vragen.

Stem dit af met de mensen die de machines gebruiken. Sommige besturingen of veiligheidssystemen hebben ook bij stilstand perslucht nodig. Sluit die niet zomaar af en volg de voorschriften van de leverancier.

Leg vast wie de installatie uitschakelt, wanneer dat gebeurt en hoe je weer opstart. Zo blijven energiebesparende maatregelen ook tijdens avonden en weekenden werken. Controleer de afspraken na een wijziging in ploegendiensten of productie.

Verlaag de druk veilig

Een hogere druk vraagt doorgaans meer energie. Toch wordt de druk soms verhoogd omdat één machine niet goed werkt. De oorzaak kan een verstopt filter, een te smalle leiding of een slechte koppeling zijn.

Meet daarom niet alleen bij de compressor, maar ook bij de machine die problemen geeft. Het verschil tussen die twee metingen heet drukverlies. Hoe groter dat verschil, hoe meer druk onderweg verloren gaat.

Los onnodig drukverlies eerst op. Laat daarna beoordelen of de ingestelde druk omlaag kan. Doe dit in kleine stappen en test tijdens drukke productie-uren. Houd altijd rekening met de minimale druk die machines en gereedschappen nodig hebben. Er is geen vaste druk die voor ieder bedrijf goed is.

Kies alternatieven voor perslucht

Gebruik je perslucht om werkstukken droog te blazen, oppervlakken schoon te maken of onderdelen te verplaatsen? Controleer of daarvoor een minder energie-intensieve oplossing bestaat. Denk aan een blower, een geschikt afzuigsysteem of elektrisch gereedschap.

Een blower verplaatst lucht zonder die eerst tot een hoge druk samen te persen. Dat kan passen bij bepaalde droog- of blaastaken. Het is niet voor iedere toepassing geschikt. Let ook op stof, geluid, hygiëne en de kwaliteit van je product.

Vergelijk bij deze energiebesparende maatregelen de totale kosten van het alternatief. Neem aanschaf, onderhoud en stroomgebruik mee. Blaas nooit kleding of je lichaam schoon met perslucht. Gebruik voor schoonmaakwerk een veilige methode die past bij de risico’s op jouw werkvloer.

Onderhoud filters en leidingen

Filters halen vervuiling uit perslucht. Een luchtdroger verwijdert vocht. Beide kunnen nodig zijn om machines en producten te beschermen. Slecht onderhoud kan de luchtkwaliteit verslechteren en extra drukverlies veroorzaken.

Volg daarom de onderhoudsvoorschriften en controleer of filters aan vervanging toe zijn. Laat ook de afvoer van condenswater controleren. Condenswater is vocht dat ontstaat wanneer samengeperste lucht afkoelt. Een afvoer die open blijft staan, kan voortdurend perslucht laten ontsnappen.

Kijk daarnaast naar lange slangen, nauwe koppelingen en onnodige bochten. Laat beoordelen of ze de luchttoevoer beperken. Verwijder niet zomaar een filter of droger om energie te besparen. Je kunt daarmee storingen, schade of problemen met de productkwaliteit veroorzaken.

Stem compressoren goed af

Heb je meerdere compressoren? Controleer dan of ze logisch samenwerken. Het is ongunstig als verschillende machines tegelijk draaien terwijl er weinig lucht nodig is.

Een compressor kan ook draaien zonder op dat moment lucht te leveren. Dat heet onbelast draaien. Hij gebruikt dan vaak nog stroom. Laat je onderhoudspartner beoordelen hoeveel dit voorkomt en of de regeling beter kan.

Een voorraadvat kan korte pieken in de luchtvraag opvangen. Of dat bij jouw installatie helpt, hangt af van het gebruik, de druk en de regeling. Een groter vat levert niet automatisch een besparing op.

Onderzoek eerst lekkages en onnodig luchtgebruik voordat je een nieuwe compressor kiest. Anders bestaat het risico dat je opnieuw een te grote installatie koopt.

Benut warmte waar mogelijk

Een compressor geeft tijdens het draaien warmte af. Soms kun je die warmte gebruiken voor een bedrijfsruimte of voor het verwarmen van water. Dit heet warmteterugwinning.

De opbrengst hangt vooral af van het moment waarop de warmte beschikbaar is. Draait de compressor veel in de winter en moet je dan een werkplaats verwarmen? Dan is onderzoek zinvol. Is er vooral warmte beschikbaar op momenten waarop je die niet nodig hebt, dan is de toepassing minder aantrekkelijk.

Laat de mogelijkheden beoordelen voor jouw type compressor. Zorg dat de compressor voldoende koeling houdt en dat ventilatie goed blijft werken. Warmteterugwinning verlaagt niet automatisch het stroomverbruik van de compressor. Je bespaart vooral op de energie die anders nodig is om warmte te maken.

Maak een eenvoudig actieplan

Je hoeft niet alles tegelijk aan te pakken. Begin met een probleem dat je hebt gemeten en dat je veilig kunt oplossen. Deze situaties helpen je om de eerste stap te kiezen.

Beoordeel energiebesparende maatregelen op gemeten besparing, uitvoeringskosten en gevolgen voor je productie. Spreek per maatregel af wie verantwoordelijk is en wanneer je het resultaat controleert. Vergelijk vóór en na de aanpassing bij een vergelijkbare productieomvang. Een lager verbruik door minder orders is geen bewijs dat de installatie zuiniger werkt.

Speelt netcongestie, een tekort aan ruimte op het stroomnet, bij jouw uitbreiding? Kijk dan ook naar de stroomvraag tijdens piekmomenten. Minder jaarverbruik betekent niet automatisch een lagere piek of extra ruimte op je netaansluiting.

Controleer regels en regelingen

Gebruikt jouw locatie jaarlijks minstens 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgasequivalent? Aardgasequivalent is een manier om energiegebruik om te rekenen naar een hoeveelheid aardgas. Bij deze verbruiksgrenzen kan de energiebesparingsplicht van RVO gelden. Controleer welke regels op jouw gebouwen en activiteiten van toepassing zijn.

Valt jouw locatie onder deze plicht? Dan moet je de toepasselijke energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder uitvoeren. De terugverdientijd geeft aan hoe lang het duurt voordat de besparing de investering heeft terugverdiend. Voor de wettelijke beoordeling gelden vaste rekenregels.

De Erkende Maatregelenlijst (EML) kan helpen bij het bepalen wat je moet doen. Bekijk welke maatregelen voor perslucht gelden en welke voorwaarden erbij horen. REE legt ook uit hoe je aan erkende energiemaatregelen voldoet.

Bij sommige investeringen is mogelijk de Energie-investeringsaftrek (EIA) beschikbaar. Dit is een belastingvoordeel, geen directe vergoeding van je aankoop. De investering moet voldoen aan de actuele Energielijst en andere voorwaarden. Niet iedere compressor of reparatie komt in aanmerking. Controleer dit vóór je bestelt. Voor de EIA moet je een investering doorgaans binnen drie maanden na het aangaan van de investeringsverplichting melden.

Veelgestelde vragen

Hoe herken ik persluchtlekkages? Een sissend geluid of een compressor die bij productiestilstand blijft aanslaan, kan wijzen op lekkages. Het kan ook ander luchtgebruik zijn. Een gerichte lekcontrole helpt om de oorzaak te vinden. Kleine lekken zijn vaak alleen met meetapparatuur goed op te sporen.

Kan de druk altijd omlaag? Nee. Machines hebben een minimale werkdruk nodig. Meet de druk bij de gebruikers, vooral als meerdere machines tegelijk werken. Verhelp eerst onnodig drukverlies en laat daarna bepalen of een lagere instelling veilig en werkbaar is.

Moet ik mijn compressor vervangen? Nee, energiebesparende maatregelen beginnen vaak met de bestaande installatie. Lekkages herstellen, onnodige draaiuren stoppen en de regeling verbeteren kunnen al verschil maken. Laat pas daarna beoordelen of vervanging past bij de werkelijke luchtvraag en de resterende levensduur.

REE denkt met je mee

REE helpt jou als ondernemer in de regio Arnhem-Nijmegen met onafhankelijk advies. We geven informatie om zelf aan de slag te gaan, maar kijken ook graag mee naar jouw persluchtinstallatie en mogelijke vervolgstappen.

We kunnen je ondersteunen bij energiebesparing, helpen bij het onderzoeken en aanvragen van passende subsidies en ervaringen uit de praktijk delen. Wil je dat we eens vrijblijvend langskomen? Plan een kennismaking met REE via onze agenda. In een gesprek van 20 minuten bespreken we jouw vraag en wat een passende volgende stap is.