Energiebesparingsplicht en informatieplicht simpel uitgelegd

De energiebesparingsplicht en informatieplicht klinken ingewikkeld, maar de kern is simpel: verbruikt jouw onderneming veel energie, dan moet je energiebesparende maatregelen nemen die zich binnen 5 jaar terugverdienen. Daarnaast moet je melden welke maatregelen je hebt uitgevoerd. In dit artikel lees je wanneer de regels gelden, wat het verschil is tussen de plicht om te besparen en de plicht om te rapporteren, en welke praktische stappen je nu kunt zetten.

Inhoudsopgave

• Wat betekent het?
• Voor wie geldt dit?
• Belangrijk verschil
• Wat moet je doen?
• Voorbeelden uit praktijk
• Huurpand of verzamelpand
• Controle en risico
• Stappenplan
• Veelgestelde vragen

Wat betekent het?

De energiebesparingsplicht is een wettelijke regel voor bedrijven en instellingen die veel energie gebruiken. De regel zegt dat je alle energiebesparende maatregelen moet nemen die zich binnen 5 jaar terugverdienen.

Dat betekent: als een maatregel binnen 5 jaar meer oplevert dan hij kost, moet je die uitvoeren. Denk aan ledverlichting, betere isolatie, zuinige ventilatie, slim regelen van verwarming of het voorkomen dat machines onnodig aanstaan.

De informatieplicht hoort daarbij. Daarmee geef je aan de overheid door welke maatregelen je hebt genomen en welke nog openstaan. Je doet dit via het digitale loket van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, meestal afgekort als RVO.

Het doel is niet om ondernemers lastig te vallen. Het doel is om energieverspilling te verminderen. Voor jou kan dat ook voordeel opleveren: lagere energiekosten, meer grip op je verbruik en minder risico bij controle.

Voor wie geldt dit?

De energiebesparingsplicht geldt meestal per bedrijfslocatie. Dus niet altijd voor je hele onderneming samen, maar voor de plek waar energie wordt gebruikt. Heb je meerdere vestigingen, dan moet je per vestiging kijken naar het verbruik.

De hoofdregel is:

Let op: het gaat om aardgas of een vergelijkbare hoeveelheid energie uit andere brandstoffen. Gebruik je bijvoorbeeld warmte, diesel of andere energiedragers, dan kan dit meetellen als aardgasequivalent.

De regels zijn niet alleen relevant voor grote fabrieken. Ook een restaurant, bakkerij, koelhuis, sportschool, kantoor, werkplaats of webshop met gekoelde opslag kan boven de grens komen. Denk bij gekoelde producten bijvoorbeeld aan een aanbieder van restaurantkwaliteit vlees; energie voor koeling, opslag en logistiek telt dan snel mee. Het gaat dus niet om het type bedrijf, maar om je jaarlijkse energieverbruik.

Twijfel je of jouw onderneming onder de regels valt? Begin dan met je jaarverbruik. Dat vind je op je energienota, in je meetdata of via je energieleverancier.

Belangrijk verschil

De energiebesparingsplicht en informatieplicht worden vaak door elkaar gehaald. Toch zijn het twee verschillende dingen.

De informatieplicht is dus geen vervanging van de energiebesparingsplicht. Alleen melden is niet genoeg. Je moet ook echt aan de slag met de maatregelen die voor jouw bedrijf gelden.

Andersom geldt ook: heb je al veel gedaan, maar niets gemeld? Dan kun je alsnog een probleem krijgen bij controle. De overheid wil kunnen zien dat je de regels kent, maatregelen uitvoert en dit netjes rapporteert.

Voor meer achtergrond bij de wettelijke kant kun je het overzicht over de energiebesparingsplicht voor bedrijven erbij pakken.

Wat moet je doen?

Voor veel ondernemers begint het met één vraag: wat moet ik concreet regelen?

Je hoeft meestal niet zelf vanaf nul te bedenken welke maatregelen verplicht zijn. De overheid werkt met de Erkende Maatregelenlijst, ook wel EML genoemd. Op die lijst staan maatregelen waarvan al is vastgesteld dat ze zich in veel gevallen binnen 5 jaar terugverdienen.

De lijst is ingedeeld naar soorten gebouwen, processen en installaties. Denk aan verlichting, verwarming, koeling, ventilatie, isolatie en perslucht. Je kijkt welke maatregelen passen bij jouw locatie en situatie.

In de praktijk gaat het vaak om deze stappen:

1. Verzamel je energieverbruik van het afgelopen jaar.
2. Controleer of je boven de grens van 50.000 kWh stroom of 25.000 m³ gas zit.
3. Bekijk welke EML-maatregelen passen bij jouw bedrijf.
4. Voer maatregelen uit die logisch en verplicht zijn.
5. Leg vast wat je hebt gedaan, met datum, bewijs en eventueel offertes.
6. Rapporteer via RVO als de informatieplicht voor jou geldt.
7. Maak een planning voor maatregelen die nog moeten gebeuren.

Dit hoeft niet allemaal in één dag. Wel is het verstandig om structuur aan te brengen. Een simpele lijst met maatregelen, kosten, planning en status helpt al veel.

Wil je eerst grip krijgen op je verbruik, pieken en verspilling? Dan helpt het om te starten met de basis. In ons artikel over energie besparen in je bedrijf lees je waar je praktisch kunt beginnen.

Voorbeelden uit praktijk

Veel verplichte maatregelen zijn minder spannend dan ze klinken. Het gaat vaak om praktische verbeteringen die je bedrijf toch al slimmer maken.

Een kantoor kan bijvoorbeeld besparen door oude tl-verlichting te vervangen door led, aanwezigheidsdetectie te gebruiken en de verwarming beter in te stellen. Een werkplaats kan winst halen uit perslucht, motoren, ventilatie en deuren die onnodig openstaan. Een winkel of horecazaak kijkt vaak naar koeling, verlichting, afzuiging en warm water.

Een belangrijk voordeel is dat deze maatregelen vaak direct merkbaar zijn. Je energierekening wordt lager, installaties draaien minder onnodige uren en je krijgt beter inzicht in je bedrijf.

Toch is het goed om niet zomaar losse maatregelen te nemen. Begin met meten en kijken. Waar gaat de meeste energie naartoe? Wanneer zijn je pieken? Welke apparaten draaien buiten werktijd? Met die informatie voorkom je dat je geld uitgeeft aan maatregelen die weinig effect hebben.

Voor ondernemers die meer willen sturen op data is monitoring van energiedata een logische volgende stap. Je ziet dan sneller of maatregelen echt werken en waar nieuwe besparingskansen liggen.

Huurpand of verzamelpand

Veel ondernemers in de regio Arnhem-Nijmegen huren hun bedrijfspand. Dan ontstaat vaak de vraag: wie is verantwoordelijk, jij of de verhuurder?

Het eerlijke antwoord is: dat hangt af van de maatregel. Jij bent vaak verantwoordelijk voor je eigen bedrijfsprocessen, apparaten en installaties die je zelf gebruikt. De verhuurder is vaak aan zet bij gebouwgebonden maatregelen, zoals dakisolatie, glas, gevels of centrale installaties.

In de praktijk heb je elkaar dus nodig. Wacht niet tot een controle of verbouwing. Ga op tijd in gesprek met je verhuurder. Bespreek welke maatregelen verplicht zijn, wie wat betaalt en hoe je de besparing verdeelt.

Zit je in een verzamelpand? Dan kan het lastiger zijn om je eigen verbruik te bepalen. Vraag dan naar tussenmeters, verdeelsleutels of gegevens van de beheerder. Zonder inzicht kun je lastig bepalen welke regels gelden en welke maatregelen logisch zijn.

Leg afspraken altijd vast. Dat voorkomt discussie achteraf. Zeker bij maatregelen met een investering is duidelijkheid belangrijk.

Controle en risico

De informatieplicht wordt gecontroleerd door de overheid. In de praktijk speelt de omgevingsdienst vaak een belangrijke rol. Die kan vragen om je rapportage, onderbouwing of bewijs van uitgevoerde maatregelen.

Heb je niets gedaan, terwijl je wel onder de regels valt? Dan kan de toezichthouder je vragen om maatregelen alsnog uit te voeren. In sommige gevallen kan handhaving volgen. Dat wil je voorkomen.

Maar het grootste risico is niet alleen een controle. Het grotere risico is dat je geld laat liggen. Energie die je onnodig gebruikt, betaal je elke maand opnieuw. Zeker bij hoge energieprijzen kan verspilling snel oplopen.

Daarom is het slim om de energiebesparingsplicht niet alleen als verplichting te zien. Gebruik het als moment om je bedrijf beter te begrijpen. Waar verbruik je veel? Waar zit verspilling? Welke maatregelen betalen zichzelf terug?

Als je dat goed aanpakt, werk je tegelijk aan lagere kosten, betere voorbereiding op wetgeving en een toekomstbestendiger bedrijf.

Stappenplan

Wil je snel weten waar je staat? Gebruik dan dit korte stappenplan.

1. Pak je laatste jaarafrekening of meetdata erbij.
2. Kijk of je per locatie boven 50.000 kWh stroom of 25.000 m³ gas komt.
3. Noteer welke grote verbruikers je hebt, zoals koeling, verwarming, machines, verlichting of perslucht.
4. Controleer welke erkende maatregelen passen bij jouw situatie.
5. Maak een eenvoudige actielijst met kosten, planning en verantwoordelijke.
6. Bewaar bewijs, zoals facturen, foto’s, meetdata en onderhoudsrapporten.
7. Rapporteer op tijd via RVO als je informatieplichtig bent.
8. Plan elk jaar een kort controlemoment om je verbruik en maatregelen bij te werken.

Wacht niet tot alles perfect is. Een goede eerste stap is beter dan maanden zoeken naar het ideale plan. Begin met inzicht, pak de meest logische maatregelen op en bouw van daaruit verder.

De laatste brede rapportageronde voor de informatieplicht was in 2023. De rapportage komt in principe iedere 4 jaar terug. Richting 2027 is het dus verstandig om je administratie en maatregelen op orde te brengen. Heb je eerder niet gerapporteerd terwijl dat wel moest? Wacht dan niet af, maar laat beoordelen wat je nu het beste kunt doen.

Veelgestelde vragen

Geldt de energiebesparingsplicht ook voor kleine bedrijven? Ja, dat kan. Het hangt niet af van het aantal medewerkers, maar van je energieverbruik per locatie. Zit je boven 50.000 kWh stroom of 25.000 m³ gas per jaar, dan geldt de plicht meestal.

Is de informatieplicht hetzelfde als rapporteren voor subsidie? Nee. De informatieplicht is een wettelijke rapportage over energiebesparende maatregelen. Het is geen subsidieaanvraag. Wel kunnen sommige maatregelen mogelijk in aanmerking komen voor subsidie of fiscale regelingen.

Moet ik zonnepanelen plaatsen? Niet altijd. Zonnepanelen kunnen in sommige situaties onderdeel zijn van verduurzaming, maar de energiebesparingsplicht gaat vooral over maatregelen die zich binnen 5 jaar terugverdienen. Of zonnepanelen verplicht of logisch zijn, hangt af van je pand, verbruik, dak en netaansluiting.

Wat als een maatregel niet kan? Soms is een maatregel technisch niet mogelijk of past hij niet bij jouw situatie. Leg dat dan goed vast. Zorg voor een duidelijke onderbouwing, bijvoorbeeld met foto’s, offertes of advies van een deskundige.

Wie controleert de informatieplicht? De controle gebeurt meestal via de omgevingsdienst of een andere toezichthouder namens de overheid. Zij kunnen vragen naar je rapportage en bewijs van uitgevoerde maatregelen.

Wat levert voldoen op? Je verkleint het risico op gedoe bij controle en je verlaagt vaak je energiekosten. Daarnaast krijg je beter inzicht in je bedrijf en ben je beter voorbereid op nieuwe regels en veranderingen in energieprijzen.

Hulp van REE

De energiebesparingsplicht en informatieplicht hoeven geen ingewikkeld dossier te worden. Als je weet waar je staat, kun je gericht maatregelen nemen en voorkom je verrassingen.

REE helpt jou als ondernemer in de regio Arnhem-Nijmegen graag op weg. We geven informatie, maar kunnen ook met je meekijken, ondersteunen bij vervolgstappen, helpen bij subsidievragen of onze ervaringen uit de praktijk delen. Dat doen we onafhankelijk, transparant en nuchter.

Wil je dat we eens vrijblijvend langskomen of met je meedenken? Plan dan via REE.nl een kennismaking van 20 minuten. Dan kijken we samen wat de energiebesparingsplicht en informatieplicht betekenen voor jouw onderneming.